GPSC Class 1-2 · GS-4Official PYQ · GPSC 2024-25 · Q8Ethics · Case Studies · 25 marks · 200 words

English

“Would you please sanction my leave Madam?” requested an office assistant ‘Y’ in apologetic way. “Why do you take leave so often?” Ms. H was annoyed with this frequent leave seeking employee. “Let him go Madam, we will manage” recommended a sympathetic senior assistant. Ms. H is head of an office for welfare of women. She was known for strict compliance of the official procedures and duties. However, there was something in the eyes of the assistant that made her sanction the leave. She discussed at ease with the other assistant who’d recommended. He was hesitant at first but her persuasion made him speak candidly. He revealed that Mr. ‘Y’ was a father raising three young daughters. His wife had left him and the children years ago due to family disputes and the divorce case was pending in family court. The daughters were cared by his mother for some time, but after the demise of the old mother, he was sole care-taker of the children. “What was the dispute? I find the man quite sober!” Ms. H continued the dialogue with the kindhearted assistant. The assistant replied, “True madam. I have never heard him raising his voice at home”, replied the informed neighbor. “Then what was the issue?” her curiosity grew further. The noble assistant informed her that the third consecutive girl child born to his wife was the issue. The mother of ‘Y’ kept mentally torturing her and at last, the family was broken. Both sides were adamant and the ice is too tough to break now! “Oh, that is indeed very sad. We ought to do something!” the wet voice of the boss was a surprise for the man. Next day, Ms. H was on her mission with the assistant. She succeeds in bridging a broken family. What made Ms. H to take interest in the personal affair of her employee? Is it justified? What could be her course of action and the output? What could be the impact of this event on the image of Ms. H in the minds of the colleagues and their attitude towards duty?

ગુજરાતી

“મારી રજા મંજૂર કરી આપશો મેડમ?” એક કચેરી સહાયક ‘ય’ એ દિલગીરીભર્યા સાદે વિનંતિ કરી. “તમે વારંવાર રજા કેમ લો છો?” કુ. ‘હ’ તેમના વારંવાર રજા માંગતા રહેતા કર્મચારીથી નારાજ હતાં. “મેડમ, એમને જવા દો, અમે સંભાળી લઇશું”, બીજા વરિષ્ઠ સહાયકે સહાનુભૂતિભરી ભલામણ કરી. કુ. ‘હ’ મહિલાઓના કલ્યાણ માટેની કચેરીના વડા છે. કચેરીમાં કાર્યપદ્ધતિ અને ફરજપાલન માટેના ચુસ્ત આગ્રહી તરીકે તેઓ જાણીતાં હતાં. આમ છતાં પેલા સહાયકની આંખમાં તેમણે એવું કશુંક ભાળ્યું કે તેમણે રજા મંજૂર કરી. તેમણે શાંતિથી ભલામણ કરનારા સહાયક સાથે ચર્ચા કરી. તેમણે પહેલાં તો ખચકાટ અનુભવ્યો પણ કુમારી ‘હ’ના આગ્રહને લીધે તેમણે ખુલીને વાત કરી. તેમણે જણાવ્યું કે સહાયક ‘ય’ કિશોર વયની ત્રણ પુત્રીઓની જવાબદારી ઉઠાવતા પિતા છે. પારિવારિક સંઘર્ષને લીધે વરસો પહેલાં તેમનાં પત્ની તેમને અને ત્રણ પુત્રીઓને છોડીને ચાલી ગયાં છે અને છૂટાછેડાનો કેસ ફેમિલી કોર્ટમાં પડતર છે. તેમનાં માતાએ થોડો વખત પુત્રીઓની સંભાળ લીધી પણ વૃદ્ધ માતાના મૃત્યુ બાદ પુત્રીઓની સઘળી જવાબદારી તેમના માથે આવી ગઇ છે. “ઝઘડાનું કારણ શું હતું? મને તો એ વ્યક્તિ ઘણી શાંત લાગે છે!” કુ. ‘હ’એ પૂછ્યું. “એ ખરું છે, મેડમ. મેં ક્યારેય ઘરમાં તેમનો ઊંચો અવાજ સાંભળ્યો નથી.” જાણકાર પડોશીએ ઉત્તર વાળ્યો. ‘તો પછી મામલો શું હતો?” તેમની જિજ્ઞાસા વધી. ભલા સહાયકે જણાવ્યું કે જુનિયરનાં પત્નીએ આપેલ સતત ત્રીજી પુત્રી-જન્મનો મુદ્દો હતો. સહાયક ‘ય’નાં માતાએ તેમનાં પત્નીને સતત માનસિક યાતના આપી અને અંતે પરિવાર તૂટી ગયો. બન્ને બાજુએ હવે જીદ પકડી લીધી છે અને કઠણ બરફ તોડવો અઘરો બની ગયો છે! “અરે ! આ ખરેખર દુ:ખદ કહેવાય. આપણે કશુંક કરવું જોઇએ”, કચેરીના વડાના અવાજની ભીનાશ સહાયક માટે વિસ્મયકારક હતી! બીજા દિવસે કુ. ‘હ’ પેલા ભલા સહાયક સાથે મિશન પર લાગી ગયાં. એક તૂટેલા પરિવારને જોડવામાં તેઓ સફળ થયાં. કેવી ભાવના દ્વારા પ્રેરાઇને તેમણે પોતાના સાથીના અંગત જીવનમાં રસ લીધો હશે? તે તર્ક અને ન્યાય સંગત હતું કે? તેઓએ શું શું કર્યું હશે અને તેનું પરિણામ શું આવ્યું હશે? આ ઘટનાની સાથીઓના મનમાં કુ. ‘હ’ની છબી અને તેમના ફરજ પ્રત્યેના અભિગમ પર શી અસર પડી હશે?

Text taken verbatim from the commission's published question paper. Advt 240/2024-25, Paper VII (GS-4) Source

Ethics · Case Studies

Case studies on the above issues.